Zmiany hormonalne u kobiet

Kobiecość stała się pożądaną cechą, a popularne czasopisma dla kobiet toną w dobrych radach typu „pielęgnuj swoją kobiecość”, „długie włosy wyglądają atrakcyjniej, bardziej kobieco” lub „pomalowane usta sprawią, że będziesz kobieca nawet w dresach!”. Sprowadzanie kobiecości do kwestii wyglądu lub zachowania to powszechne zjawisko, które nie ma jednak dużego związku ze stanem faktycznym. Tak naprawdę wszystkie aspekty twojej kobiecości regulują bowiem nie pomadki czy damskie akcesoria, ale niewidoczne gołym okiem hormony żeńskie.

Hormony w twoim ciele

Prawidłowe funkcjonowanie twojego organizmu w dużej mierze zależy właśnie od hormonów, które oddziałują na procesy wzrostu, cykl miesiączkowy i metabolizm. Do tzw. hormonów żeńskich zalicza się:

  • estrogen – hormon wytwarzany głównie przez jajniki; estrogen ma pozytywny wpływ na zdrowie narządów płciowych, kości i serca; podczas miesiączki estrogen powoduje dojrzewanie jajeczek; stężenie tego hormonu jest wyższe w trakcie ciąży, po czym spada gwałtownie po urodzeniu dziecka; ilość estrogenu zmniejsza się z wiekiem;
  • progesteron – do jego produkcji dochodzi w jajnikach i w łożysku w okresie ciąży; w trakcie menstruacji hormon ten przygotowuje macicę na przyjęcie zarodka; wysoki poziom progesteronu notuje się podczas ciąży, a spadek jego stężenia po narodzinach dziecka przy jednoczesnym obniżeniu się poziomu estrogenu przyczynia się u części kobiet do rozwoju ciężkiej postaci depresji poporodowej; po menopauzie stężenie progesteronu wyraźnie się zmniejsza;
  • hormon uwalniający gonadotropiny (GnRH) – jest wytwarzany przez podwzgórze; hormon ten powoduje uwolnienie hormonu stymulującego pęcherzyki jajnikowe (FSH) podczas każdego cyklu miesiączkowego;
  • hormon FSH pobudza jajniki do produkcji pęcherzyków jajnikowych oraz estrogenu;
  • hormon luteinizujący (LH) – skok jego stężenia w połowie cyklu miesiączkowego powoduje owulację;
  • gonadotropina kosmówkowa (HCG) jest wytwarzana w okresie ciąży przez rozwijające się łożysko.

Hormony w okresie dojrzewania

Za początek pokwitania można przyjąć moment, w którym mózg zaczyna produkować hormon uwalniający gonadotropiny (GnRH). Gdy hormon ten dociera do przysadki mózgowej, uwalnia do krwiobiegu hormon luteinizujący oraz hormon stymulujący pęcherzyki jajnikowe. Pobudzają one jajniki do produkcji estrogenu, by wspólnie spowodować zmiany w ciele dziewczynki i przygotować ją w przyszłości na ewentualną ciążę.

Hormony w cyklu miesiączkowym

Co miesiąc w twoim ciele dochodzi do skoków i spadków stężenia hormonów żeńskich:

  • tuż po miesiączce poziom estrogenu i progesteronu jest najniższy w całym cyklu, dlatego możesz doświadczać uczucia zmęczenia i spadku libido, ale jeśli zbliżasz się do menopauzy, zamiast niskiego poziomu estrogenu może u ciebie występować jego nagły skok;
  • przed owulacją stężenie estrogenu rośnie, czujesz się świetnie fizycznie i tryskasz pomysłami;
  • po jajeczkowaniu, w tzw. fazie lutealnej, zwiększa się poziom progesteronu, w związku z czym mogą dokuczać ci wzdęcia i uczucie gorąca; brak równowagi między estrogenem a progesteronem może wywoływać przykre objawy PMS, takie jak wahania nastroju, skurcze brzucha, rozdrażnienie i depresję;
  • w trakcie miesiączki stężenie estrogenu i progesteronu spada, dzięki czemu odzyskujesz spokój i dobre samopoczucie. 

Skutki wahań hormonalnych w przebiegu cyklu miesiączkowego mogą być poważne – spadek nastroju może przerodzić się nawet w depresję, dlatego przy obniżeniu samopoczucia warto sięgnąć po suplement dla kobiet (np. Harmonella®), który bezpiecznie reguluje gospodarkę hormonalną organizmu.

Hormony a ciąża

Stężenie estrogenu w okresie ciąży osiąga rekordowe wartości – w ten sposób organizm stwarza sprzyjające warunki do rozwoju płodu. Gwałtowny wzrost poziomu tego hormonu w pierwszym trymestrze to jedna z przyczyn tzw. porannych nudności u ciężarnych kobiet, natomiast w drugim trymestrze estrogen przyczynia się do rozwoju kanalików mlekowych.

W trakcie ciąży następuje również wzrost poziomu progesteronu, który pomaga dostosować ciało kobiety do potrzeb jej dziecka.

Zmiany hormonalne przy antykoncepcji doustnej

Tabletki antykoncepcyjne zawierają niewielkie ilości estrogenu i progesteronu, które hamują owulację i modyfikują wydzielinę z szyjki macicy w taki sposób, by utrudnić plemnikom dotarcie do macicy. Stała dawka hormonów żeńskich sprawia, że cykl miesiączkowy możesz przejść w zasadzie „bezboleśnie”, ponieważ unikasz wahań hormonalnych oraz towarzyszących im dolegliwości.

Czas na menopauzę

W pewnym momencie jajniki przestają wytwarzać jajeczka, a ciało kobiety produkuje coraz mniej estrogenu i progesteronu. Miesiączki stają się mniej obfite i nieregularne, po czym krwawienia miesięczne ustępują. Ze względu na fakt, iż w okresie menopauzy pojawiają się nierzadko uciążliwe objawy (bezsenność, uderzenia gorąca itp.), wiele kobiet decyduje się na zastosowanie hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), która łagodzi symptomy przekwitania i poprawia jakość życia.

Istotą antykoncepcji hormonalnej i HTZ jest przyjmowanie leków hormonalnych, które mają w swoim składzie estrogen i/lub progesteron. Leki te nie są niestety obojętne dla zdrowia, dlatego podczas ich stosowania warto korzystać z suplementów dla kobiet (np. Harmonella®), które przeciwdziałają skutkom ubocznym terapii hormonalnej.

Co dzieje się z hormonami w wieku starszym? 

W miarę upływu lat aktywność hormonalna organizmu ulega dalszym zmianom. U kobiet z reguły dochodzi do jeszcze większego spadku poziomu estrogenu oraz prolaktyny, hormonu, który wiąże cynk i wywołuje laktację.

Hormony mają wpływ na każdy aspekt życia kobiety, dlatego wszelkie wahania i zaburzenia hormonalne mogą mieć poważne skutki dla jej zdrowia.